Document Type : Original Article | Persian
Article Title Persian
Authors Persian
هدف: پارتیبازی بهعنوان یکی از پدیدههای مخرب سازمانی، بر تخصیص فرصتها، استخدام، ارتقا و ادراک عدالت کارکنان اثر منفی میگذارد. ادبیات موجود عمدتاً بر پیامدها متمرکز است و تصویری یکپارچه و اولویتبندیشده از راهکارهای مقابله ارائه نمیدهد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، یکپارچهسازی و اولویتبندی راهکارهای کاهش آثار مخرب پارتیبازی در سازمانها و ارائه نقشه راه عملی انجام شده است.
روششناسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روششناختی، آمیخته اکتشافی متوالی است. در مرحله کیفی، ۱۴۷ مقاله منتشرشده در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ با تحلیل مضمون براون و کلارک (2006) بررسی شدند. در مرحله کمی، مضامین استخراجشده در قالب دلفی رتبهای در اختیار ۱۴ خبره قرار گرفت و بر اساس اهمیت، قابلیت اجرا و اثربخشی رتبهبندی شدند. هماهنگی دیدگاه خبرگان با ضریب توافق کندال سنجیده شد.
یافتهها: هشت مضمون نهایی ذیل مضمون فراگیر «استقرار حکمرانی سازمانی ضدپارتیبازی» سازماندهی شدند. اولویت نخست «استقرار نظام شایستهسالار و تضمین فرصت برابر» (میانگین رتبه ۱.۴۳) بود و پس از آن «مدیریت تعارض منافع» (۲.۶۴)، «شفافیت و قابلیت ردیابی تصمیمات» (۲.۹۳) و «کاهش اختیار سلیقهای» (۳.۲۹) قرار گرفتند. ضریب توافق کندال برابر با ۰.۲۸۹ به دست آمد؛ آماره کای دو برابر ۲۸.۳۳ با درجه آزادی ۷ و سطح معناداری کمتر از ۰.۰۰۱ بود که نشاندهنده معناداری آماری توافق خبرگان است.
نتیجهگیری: مقابله پایدار با پارتیبازی نیازمند اصلاح معماری تصمیمگیری سازمان است، نه صرفاً برخورد واکنشی. شایستهسالاری، مدیریت تعارض منافع، شفافیت و کاهش اختیار سلیقهای باید در کانون اصلاحات قرار گیرند و رهبری اخلاقی، نظارت، گزارشدهی و فناوری بهعنوان لایههای پشتیبان عمل کنند.
Keywords Persian